in ouderenzorg

We kijken samen met de organisatie wat de meest passende manier is om vrijwilligers te betrekken. Soms zijn zij een vierde groep in het traject. Dat kan zinnig zijn als er veel vrijwilligers actief zijn, met een eigen perspectief. Zijn er weinig vrijwilligers, dan kunnen zij aansluiten bij de sessie van medewerkers of naasten – afhankelijk van welk perspectief het beste aansluit bij dat van henzelf.

‘Als je het ons vraagt, dan…’ is aan te passen aan de specifieke context van jullie organisatie. Als medewerkers ambulant werken, zien ze vaak elkaars werkwijze niet. Cliënten hebben op hun beurt weinig gelegenheid om tot een gezamenlijk verhaal te komen over goede zorg. ‘Als je het ons vraagt, dan…’ biedt hen een mooie kans om ervaringen te delen en zaken te verbeteren die iedereen aangaan.

‘Als je het ons vraagt, dan…’ is aan te passen aan de specifieke context van jullie organisatie. Als naasten geen nadrukkelijke rol spelen in de ondersteuning, is het ook waardevol om het traject met alleen cliënten en medewerkers te doen.

Het kwaliteitskompas draait om leren van ervaringen van betrokkenen en reflectie stimuleren. Dat is precies waar deelnemers tijdens ‘Als je het ons vraagt, dan…’ aan werken. Door inzichten uit de trajecten mee te nemen in een kwaliteitsbeeld/kwaliteitsverslag laat de organisatie zien systematisch te werken aan leren en verbeteren.

Wat één team leert en ontwikkelt tijdens het traject kan ook leerzaam zijn voor andere teams. Wat teams als ontwikkelthema formuleren kan een signaal geven aan wat er op organisatie niveau te doen is in kwaliteitsontwikkeling. Een organisatie kan verantwoording afleggen over kwaliteit door bijvoorbeeld in een kwaliteitsbeeld te laten zien hoe met ‘Als je het ons vraagt, dan…’ teams op een gestructureerde manier leren en ontwikkelen; wat voor ontwikkelthema’s er zoal zijn geformuleerd; welke verbeteringen er zijn uitgeprobeerd en wat hiervan is geleerd. Met de online implementatietool krijgen organisaties handvatten om met ‘Als je het ons vraagt, dan… aan een kwaliteitssysteem te bouwen gericht op samen leren en ontwikkelen.

Er zijn veel uitdagingen in de zorg, we moeten met steeds minder mensen dezelfde zorg leveren. De vraag wat ‘het goede doen’ is, is daardoor ook ingewikkelder geworden. Tijdens ‘Als je het ons vraagt, dan…’ krijgen medewerkers de kans om op die vraag te reflecteren met elkaar én met cliënten, naasten en vrijwilligers. Dit proces leert hen beter om te gaan met moeilijke situaties, wat hun vertrouwen en veerkracht versterkt.

Met ‘Als je het ons vraagt, dan….’ creëer je ruimte voor medewerkers, cliënten, naasten en vrijwilligers om hun ervaringen met elkaar te delen. Vervolgens gaan ze samen ontwikkelthema’s kiezen en verbeteracties uitproberen. Zo zorg je dat medewerkers niet alleen in de driehoek samenwerken rondom individuele cliënten, maar dat ook op locatieniveau die samenwerking wordt verstevigd. De locatie kan zich daardoor ontwikkelen op een manier die past bij zowel cliënten als naasten, medewerkers en vrijwilligers.

Ervaringsdeskundigen kunnen verschillende rollen hebben tijdens het traject. Ten eerste kunnen ze een bondgenoot zijn van de cliënten, een maatje dat hen helpt hun verhaal te delen en naast hen staat in moeilijke situaties. Daarnaast kunnen ze bruggenbouwers zijn, bijvoorbeeld door de beleving van de cliënt te vertalen naar de professional of andersom. Verder kunnen ze een kritisch adviseur zijn, door vanuit eigen ervaring knelpunten te signaleren of verbetersuggesties aan te dragen. Een andere rol is die van sfeerbewaker: ervaringsdeskundigen kunnen helpen het gesprek veilig, respectvol en prettig te houden voor alle aanwezigen. Tot slot kunnen ze praktisch ondersteunen, bijvoorbeeld door te helpen bij werving van cliënten en hen vervolgens te helpen bij de voorbereiding op sessies.

Absoluut. Om de implementatie in goede banen te leiden, stelt de organisatie zelf intern een procesbegeleider aan. Die procesbegeleider kan gebruikmaken van onze ‘implementatielandkaart’, een online tool met tips en materialen voor elke stap in het implementatieproces. Daarnaast bieden we persoonlijke coaching, om de aanpak goed te laten aansluiten bij jullie organisatie. Tot slot kunnen procesbegeleiders uit verschillende organisaties ervaringen uitwisselen binnen ons landelijk lerend netwerk.

‘Als je het ons vraagt, dan…’ is gebaseerd op ‘experience-based co-design’, een methode waarnaar internationaal al meer dan tachtig wetenschappelijke studies zijn gedaan. Deze methode helpt cliënten, medewerkers en naasten in gesprek te gaan en samen verbeteringen uit te proberen in de praktijk. Experience-based co-design is gericht op de ziekenhuiszorg, wij hebben het aangepast voor de langdurige zorg en de wijk. Dat is gedaan binnen drie verschillende onderzoeksprojecten van de Erasmus Universiteit, in samenwerking met praktijkpartners. Meerdere zorgorganisaties draaiden pilots met ‘Als je het ons vraagt, dan…’. Met de lessen die we daaruit leerden, konden we de aanpak doorontwikkelen. Op dit moment loopt een traject voor opname van de aanpak in de database erkende interventies van Vilans.

Ja, dat kan. Binnen ‘Als je het ons vraagt, dan…’ vormen de films een startpunt voor gesprekken tussen cliënten, naasten en medewerkers. Maar de gefilmde monologen kunnen zeker ook op andere plekken van waarde zijn. Ze zijn bruikbaar in alle situaties waarin je het perspectief van een van de doelgroepen – cliënten, naasten, medewerkers of vrijwilligers – wilt laten zien en bespreken. De films kunnen bijvoorbeeld gesprekken op gang brengen over verbetering van de samenwerking tussen de vier doelgroepen, of de cliëntenraad ondersteunen. Ook in het onderwijs zijn de films nuttig. Er is al een speciale onderwijsmodule ontwikkeld voor mbo- en hbo-opleidingen in zorg en welzijn.